 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 Soğuk
Savaş'ın son günlerinin ve iki ayrı dünyanın sembolü onlar, Kült
kahramanları. 2009'da bir kez daha siyah-beyaz karelerin taşların
başına masaya geçtiler ama dünya 25 yıl öncekinden çok farklıydı... 129
ülkeden canlı seyredildiler. Biz de, size maçın oyunlarını sunarken...
Onlarla, 25 yıl öncesine dönüp hatırlıyoruz... 
24 Eylül 2009 Perşembe gecesi son oyun beraberlikle bitti, Hızlı oyunlar setinde 6,0 - 2,0 ve maç skorunda 9,0 - 3,0 Kasparov kazandı... 12 maçın 4'ü yarı-hızlı ve 8'i hızlı oyundu... Karşılaşmayı 129 ülkeden kullanıcılar internetten canlı seyretti. Rusya (16.7%), İspanya (14%) ve Fransa (11.2%) ile ilk 3'te. * Maçın bütün setlerini seyretmek için Soğuk Savaş'ın son dönemlerinin iki Kült kahramanı ''eski'' ve ''yeni'' ile tekrar savaş alanındayız. Fakat devir çoktan değişti. Artık, ikisinin de 25 yıl önce hâyal bile edemeyeceği bir dünya var. Siyah-Beyaz birer fotoğraf değiller. İnternette canlı yayınlar... Satranç bir spor mudur, tahta üzerinde bir strateji, bir savaş oyunu mudur, bir zekâ, konsantrasyon, dayanıklılık, yetenek, sinir harbi testi midir... Yoksa hepsinin eşsiz bir kombinasyonu ve çok daha fazlası mı? Kuralları, taşlarının işlevi, açılışları, stratejileri öğrenilip ezberlenebilse bile ''oyuncu'' olmak hele de ''Usta'', ''Büyük Usta'' mertebesine erişmek herkesin harcı değil kuşkusuz. Kadim dönemleri bilemiyoruz ama modern zamanların en popüler çiftlerinden biri Garry Kasparov ile Anatoli Karpov'dur hiç kuşkusuz. Tıpkı Bobby Ficher ve Boris Spassky gibi... Fakat ''Garry'' ile Karpov'un yeri, önemi ve ifade ettikleri ayrıdır. Bunu anlamak için 25 yıl öncesine değil 35 hatta 38 yıl öncesine dönmek gerekiyor. 1972'ye Reykjavik'e ''Asrın Maçı''na gitmek şart. ABD'li Bobby Fischer, 1972'de İzlanda'da Dünya Şampiyonu Sovyet Boris Spassky ile karşılaştı ve 2-0 gerideyken 4-2 yenerek ünvanı ele geçirdi. Bir ABD'li ilk kez Dünya Şampiyonu olmuş ve Sovyetler Birliği'nin hegomonyasını kırmıştı. Soğuk Savaş'ın en sert olduğu günlerde bu Moskova'nın kalbine hançer saplamaktı. Fakat sonraki günler ABD'nin propaganda ve Milli Kahraman hevesini kursağında bıraktı. Çünkü Fischer, tam bir anti-kahramandı ve keskin bir ABD düşmanıydı. 1975'te ünvanını ''Kremlin'in yeni adamı'' Anatoli Karpov'a karşı koruması gerekiyordu. Dünya Satranç Federasyonu'ndan olmayacak taleplerde bulundu ve ünvan maçına çıkmayı reddetti. Batı ve ABD şoktaydı, kurallar gereği 23 yaşındaki Karpov maç yapmadan ünvanı aldı. ABD, Fischer'ın yaptığını asla affetmedi ve 2008'de ölene dek hayatını zindâna çevirip kaçak yaşamaya mahkûm etti. Karpov ise 10 yıl boyunca Batı'nın en sevmediği Dünya Satranç Şampiyonu olarak ünvanını korudu. 1985'te karşısına Garry Kasparov çıktı. Görünüşte iki Rus ünvan karşılaşmasındaydı ama gerçek siyasi kodlar öyle değildi. 33 yaşındaki ''Kremlin'in (KGB'nin) Adamı'' denilen Karpov, Sovyetler Birliği'nin simgesi çelik gibi soğuk, renksiz oyunu, savunma gücü ve risk almayan stratejileriyle Golyat'a benzetiliyordu. Bakü doğumlu Ermeni asıllı Garry Kasparov ise anti-Sovyet'ti, Komünist rejime muhalif yenilikçilerin 19 yaşındaki genç umuduydu. Batı'nın sempatik baktığı desteklediği bir isimdi. Atak oynuyordu, renkli bir tarzı vardı, risk almaktan çekinmiyordu. Kısacası iki farklı oyun düzeni vardı tahtada. Dönem, değişim rüzgârlarının esmeye başladığı Kremlin'in direndiği günlerdi. Politbüro çalkantı içindeydi ve Gorbaçov dönemi yaklaşıyordu. İşte, Dünya Satranç Şampiyonası'nın finali 10 Eylül 1984'de başladığında masanın başında iki Rus yoktu aslında Eski'nin simgesi ile Yeni'nin simgesi iki farklı dünya karşılaşıyordu. Efsanevi karşılaşma 5 ay sürdü. 6 yapan kazanacaktı. İlk 9 oyunda Karpov, 3-0 yaptı... Herkes Karpov 18 oyuna kalmadan bitirecek derken Kasparov direnmeye başladı ve sonra oyunlar kilitlendi. 10. oyundan 27'ye kadar berabere bitti her seferinde. 27'de Karpov 1 darbe daha indirdi ve 5-0 yaptı. Fakat Kasparov geri adım atmadı, Golyat'a direnmeye saldırmaya başladı, olay tam bir sinir harbine dönmüştü. 32. oyunda Kasparov, tarihi bir oyun aldı. 5-1 yaptı. Karşılaşma uzuyor, narin hatta çıtkırıldım diye bakılan Kasparov inanılmaz bir mücadele veriyordu. Kilo da kaybetmeye başlamıştı. İkisi de yoruluyordu. 32'den 47'ye dek berabere bitti. Karpov bir türlü son ve öldürücü darbeyi yapamıyordu. Bütün dünyanın gözü kulağı Moskova'daydı. Diğer yandan da Politbüro'da çalkantı devam ediyordu, Kremlin'de Kominist rejim sallanıyordu. 47. oyunda Kasparov kazandı ve ardından 48'de 5-3 yaptı. Karpov, beklenmedik biçimde sallanmaya başlamış yıkılmak üzereydi. 5. aya girilmişti masanın karşısında ve 8 Şubat'ta Dünya Satranç Federasyonu maçı durdu. Karar iki satrançının da sağlıklarının bozulduğu, devam edemeyecekleri için verilmişti ama halen Batı'da rüzgârın yönü değiştiği ve o maçı Karpov'un kaybedeceği anlaşıldığı için tarihi biçimde yenilgisini engellemek amacıyla maçın durdurulduğu inançı vardır. 11 Mart'ta Kremlim'de değişimcilerin adamı Mihail Sergeyeviç Gorbaçov, Politbüro'nun başına geçti. Artık komünist rejimin, Doğu Bloku'nun, iki Süper Güç'lü dünya düzeninin, Berlin Duvarı'nın, Soğuk Savaş'ın sonu geliyordu. 3 Eylül 1985... İlk maçtan 1 yıl sonra Komünist Rejim'in Son Adamı Anatoli Karpov ile Muhaliflerin, Yenilikçilerin Simgesi Garry Kasparov Moskova'da tekrar siyah beyaz karelerin ve taşların başına geçti. Bu kez o kadar uzun sürmeyecekti mücadele. Sistem değişmişti 24 oyun oynanacak beraberliklere ½ verilecek ve 24 içinde en iyi olan kazanacaktı. 12-12 biterse ilk maçın son oyununu aldığı için ünvan Kasparov'a geçecekti. 5. oyunda Karpov galibiyetlerde 2-1, maçta 3-2 öne geçti ama bu son öne geçişiydi. 22. oyunu Karpov aldığında halen bir umudu vardı fakat 23. oyun berabere bittiğinde Kasparov, 12-12 beraberliği ve gayri resmi olarak kazanmayı garantilemişti. 24 oyunu Kasparov kazandı ve maçı 13-11 aldı. Kazanılan oyunlara baktığınızda isekaderin bir cilvesi olsa gerek Kasparov 5-3 öndeydi. Tartışmalar sürdü, eğer 2. maç birinci maçın kaldığı yerden devam ettirilseydi 4. oyunu kazanan Karpov 6 yapmış ve ünvanını korumuş olacaktı fakat düzen değişmiş Komünist rejimin, Sovyetler Birliği'nin sonu gelmiş, Değişimciler'in simgesi Kasparov kazanmıştı. Garry Kasparov, sonraki yıllarda Gorbaçov rejiminin Perestroika (Yeniden Yapılanma) ve Glasnost (Açıklık) reformlarının simgesi olacak. Deep Blue ile maçlar yapacak, Batı'da sevilen bir idole dönüşecek; Anatoli Karpov ise Eski Rejim'in yıkılan putlarından biri olacaktı. İkili o dönemde 1990'a dek 3 kez karşılaştı ve ikisini Kasparov kazanırken biri berabere bitti. Şimdi, Soğuk Savaş'ın iki simgesi tekrar satranç tahtasının başındalar efsanevi maçın 25. yılında Valencia'da internetten canlı yayınlanan ilk gün 10 milyon kişinin seyrettiği bir maç yapıyorlar. Resmi olarak ünvan maçı değil olamaz da çünkü FIDE Klasmanında Karpov ilk 100'de bile değil bugün, Kasparov ise FIDE ile düştüğü anlaşmazlık yüzünden emekli olmuştu. Resmi şampiyon Hintli Viswanathan Anand. Fakat şu da bir gerçek ki FIDE sistemi satrançın popülerliğini azalttı. İkili, Karpov'un dediği gibi ''Satrancın altın olmasa da, gümüş çağına tekrar dönmek için'' oradalar ve Kasparov'un dedidiği gibi ''FIDE satrancı öldürdü. Bugün gençler tarafından oynanan satranç, daha teknik, agresif, ama sönük''... İşte o yüzden bu maçı internette milyonlar seyrediyor, eski siyah beyaz görünen ama aslında arka planıyla çok renkli olan günlere özlem, nostalji ve dönüş. Daha da dikkat çekici olanı ise zamanın insanları değiştirme gücü, bugün Kasparov, Karpov için ''Büyük ustam. Satrançta ve hayatta çok şey öğrendiğim kariyerimdeki en önemli rakip'' diyor. Dünya Satranç Şampiyonları: Steinitz, Lasker, Capablanca, Alekhine, Euwe, Alekhine, Botvinnik, Smislov, Botvinnik, Tal, Botvinnik, Petrosian, Spassky, Fischer, Kasparov, Karpov, Khalifman, Anand, Ponomariov, Kasimdzhanov, Topalov, Kramnik, Viswanathan Anand
|
|
|
|
|
|
|
|
 |